Radyoterapi Nedir?
Radyoterapi (radyasyon tedavisi), bölgesel olarak kanserli hücreleri öldürmek veya kötü huylu tümörü küçültmek için yüksek doz radyasyon kullanılan bir tedavi yöntemidir. Radyasyon, hücrenin DNA’sında hasar oluşturarak kanser hücrelerinin bölünmesini engeller ve zaman içinde o hücrelerin ölümüne yol açar.
Radyoterapi tek başına uygulanabileceği gibi kemoterapi, immünoterapi, kanser cerrahisi veya hormon tedavileri ile birlikte kombine şekilde de uygulanabilir.
Kanserli bölgeye yüksek dozda radyasyon verilerek kanserin yok edilmesi, tümörün küçülmesi veya hastalığın erken evresinde ise kanserin tamamen yok edilmesi hedeflenir.
Radyoterapi uygulama şekline göre; içeriden (internal) ve dışarıdan (external) olarak ikiye ayrılmaktadır.
Dışarıdan (external) radyoterapi yüzeysel olarak kanserli bölgeye yüksek dozda radyasyon verilmesi yöntemidir. Genellikle radyoterapi denince akla dışarıdan radyoterapi yöntemi gelmektedir.
Radyoterapinin seans süresi veya seans miktarı; hastalığın evresine, hastanın genel sağlık durumuna ve kanserin yerleşim bölgesine göre değişiklik göstermektedir. Radyoterapi genellikle ağrısız bir yöntemdir ancak yan etkileri, bölgeye ve doza göre değişiklik gösterir.
Radyoterapi Nasıl Yapılır?
Radyoterapi lineer hızlandırıcı adı verilen yüksek enerjili radyasyon üretilmesini sağlayan cihazlarla kanserli dokular hedef alınarak bölgesel şekilde uygulanmaktadır. Radyoterapist ve dozimetri ekipleri, hedef hacimleri ve risk altındaki organları tanımlar ve doz dağılımını ayarlar. Her seans “fraksiyon” olarak adlandırılır. Radyoterapinin toplam süresi ve seans sayısı kansere göre değişiklik gösterir. Radyoterapi aşağıdaki gibi yapılır:
Radyoterapi Öncesi Hazırlık Gerekir mi?
Radyoterapi öncesi simülasyon ve planlama aşamaları bulunmaktadır. Radyoterapi uygulama ekibi, hastanın tedavi pozisyonunu, doz dağılımını ve korunacak organlarını belirler. Hasta radyoterapi öncesi, tütün ve alkol kullanımını bırakmalı, beslenmesine dikkat etmeli, vücudunu susuz bırakmamalı ve yorgunluk yönetimini yapmalıdır. Ağız-yutak bölgesine radyasyon verilecekse diş hekimi değerlendirmesi ve ağız bakım planı yapılabilir. Pelvik radyoterapide mesane doluluk durumu ve bağırsak hareketleri için özel hazırlık gerekebilmektedir.
Radyoterapi Kime Verilir?
Kanser tanısı konmuş hastaların çoğuna tedavinin bir döneminde genellikle radyoterapi verilmektedir. Radyoterapi doz yoğunluğu, seans sayısı ve süresi; kanser evresine, hastanın genel sağlık durumuna ve kanser bölgesine göre değişiklik gösterir.
Radyoterapi Kullanım Amaçları Nelerdir?
Radyoterapi aşağıdaki gibi kür amaçlı, adjuvan, neoadjuvan veya palyatif olarak verilmektedir:Kür amaçlı radyoterapiHastalığın tamamen yok edilmesi hedeflenir. Genellikle erken evre kanserlerde tercih edilir. Tek başına veya kemoterapi ile birlikte uygulanabilir.Adjuvan radyoterapiCerrahi sonrasında uygulanan radyoterapidir ve ameliyatta alınan tümörün veya temizlenen kanserli hücrelerin ardından kalabilecek mikroskopik tümörleri yok etmek için uygulanır.Neoadjuvan radyoterapiKanser cerrahisi öncesinde uygulanan radyoterapidir. Kanserli bölgeyi küçültmek, cerrahi işlemi kolaylaştırmak veya başarı şansını artırmak için uygulanır.Palyatif radyoterapiKanseri tedavi etmek için değil hastanın yaşadığı semptomları hafifletmek için uygulanan radyoterapidir. Ağrı, kanama ve nefes darlığı gibi şikayetlerin azaltılması hedeflenmektedir.
Tomoterapi
Tomoterapi, bilgisayarlı tomografi teknolojisi ile radyoterapi yöntemini birleştiren, 360 derece dönebilen ve hassas hedefleme imkânı sunan ışın tedavisidir. Hasta tomoterapi cihazına yatar ve görüntüleme, hedefleme ve uygulama tek bir cihazda tamamlanır.
Bir Bilgisayarlı Tomografi (BT) tarayıcısı temeli üzerine tasarlanmış tek radyoterapi sistemidir. Sistem çoğu zaman uzaktan bakıldığında bir BT tarayıcıya benzetilmektir çünkü öyledir. Böylelikle günlük 3 boyutlu görüntüleme ve 3 boyutlu tedavi dahil olmak üzere tüm tedavinin tamamı tek bir sistemde tamamlanabilmektedir.
Radyasyon Onkolojisi